Rahime Kaptan

Rahime Kaptan, Karadeniz'in zorlu şartlarında yetişmiş, denizcilik cesaretiyle tanınmış ve Milli Mücadele yıllarında adı vatan hizmetiyle anılmış önemli kadın kahramanlarımızdan biridir.

Cide Belediyesi kaynaklarında gerçek adının Rahime Kaptan Demirel olduğu, Rıfat Ilgaz'ın romanında ise Halime Kaptan adıyla tanıtıldığı belirtilmektedir. Rahime Kaptan, 1882 doğumludur. Baba adı Hasan, anne adı Ayşe'dir. Aslen Kastamonu'nun Cide ilçesine bağlı Malyas köyündendir; evlendikten sonra Memiş köyüne gelin gitmiştir.

Rahime Kaptan'ın hayatı, Karadeniz'in denizcilik kültürüyle iç içe geçmiştir. Erkeklerin savaş yıllarında cepheye gitmesi, bölgedeki ticaret ve deniz ulaşımının zorlaşması, Cide ve çevresinde büyük bir boşluk oluşturmuştur.

İşte bu dönemde Rahime Kaptan, küçük bir yelkenli-kürekli tekneyle denize açılmış, çevresine yaşlı ve askere alınmayan kişilerden oluşan bir tayfa kurmuştur. O dönemde bir kadının tekne yönetmesi, Karadeniz'in sert sularında yol alması ve ticaret yapması son derece sıra dışıydı. Bu nedenle halk arasında Rahime Kaptan adıyla anılmaya başlamıştır.

Rahime Kaptan yalnızca bir denizci değil, aynı zamanda cesaretin ve sorumluluğun sembolü haline gelmiştir. Kaynaklarda, Rus limanlarına kereste götürüp tuz ve yün getirdiği, İstanbul'dan Cide'ye kadar birçok limanı ve koyu çok iyi bildiği anlatılır.

Milli Mücadele yıllarında ise özellikle İstanbul'dan İnebolu'ya cephane taşınması sırasında teknesiyle görev aldığı belirtilmektedir. Bu yönüyle Rahime Kaptan, Anadolu'nun işgal yıllarında bağımsızlık mücadelesine denizden destek veren kadın kahramanlardan biri olarak kabul edilmektedir.

Rahime Kaptan'ın kişiliği de anlatılarda güçlü biçimde öne çıkar. Uzun boylu, kararlı yürüyüşlü, otoriter ve cesur bir kadın olarak tanımlanır.

Belinde silah taşıması, denizdeki hakimiyeti, tayfasını yönetmesi ve zorlu hava şartlarına meydan okuması, onun halk arasında saygıyla anılmasına neden olmuştur. Yalnızca fiziksel cesaretiyle değil, konuşmasındaki ağırlık, kararlarındaki netlik ve görev bilinciyle de çevresinde iz bırakmıştır.

Rahime Kaptan'ın kendisine ait yazılı bir eseri yoktur; ancak onun hayatı ve mücadelesi, edebiyata ve yerel hafızaya güçlü biçimde yansımıştır. Rıfat Ilgaz, bu cesur Cideli kadın denizciden esinlenerek onu Halime Kaptan adıyla Türk edebiyatına taşımıştır.

Ayrıca Rıfat Ilgaz'ın Sarı Yazma adlı eserinde de Rahime Kaptan'dan söz edildiği belirtilmektedir. Böylece Rahime Kaptan'ın asıl eseri, Milli Mücadele yıllarında gösterdiği cesaret, denizcilikte kadın varlığını temsil etmesi ve Cide'nin tarihi hafızasında bıraktığı güçlü iz olmuştur.

Rahime Kaptan, 23 Mart 1964'te vefat etmiştir. Cide'de adına yapılan anıt mezar ve anma etkinlikleri, onun yalnızca geçmişte kalmış bir kişi olmadığını; bugün de Cide'nin, Kastamonu'nun ve Milli Mücadele tarihimizin önemli kadın simalarından biri olarak yaşatıldığını göstermektedir.